Mare Crisium przyciąga szczególną uwagę obserwatorów. Stosunkowo niewielkie rozmiary i regularny kształt powodują, że wyróżnia się ono na tarczy Księżyca nawet przy bardzo niewielkim powiększeniu. Położenie tuż przy jej wschodniej krawędzi gwarantuje wspaniałe widowisko, gdy obserwujemy sierp Księżyca pojawiający się wkrótce po nowiu. Ostre cienie rysujące się w promieniach wschodzącego Słońca podkreślają efektowny kontrast gładkiej tafli zastygłej lawy i bogato ukształtowanych obrzeży tego basenu.

THE MOON 2020-01-27
Księżyc 27 stycznia 2020 r. SW 120ED + Datyson TTX 650, zdjęcie uzyskane ze złożenia dwóch obrazów co pozwoliło uwzględnić zarys tarczy oświetlony światłem popielatym Ziemi.

Już niewielki teleskop wystarczy aby zauważyć, że w rzeczywistości powierzchnia Morza Przesileń nie jest całkiem gładka. Obok wyróżniających się kraterów Picard i Pierce, czy zalanych lawą kraterów fantomowych takich jak Yerkes, Lick czy Eimmart C, w bocznym oświetleniu dostrzec można wyraźne grzbiety, zaznaczające się na powierzchni morza wzdłuż jego brzegów.

MARE CRISIUM 2020-09-04
Mare Crisium, 4 września 2020 r. (Księżyc w ostatniej kwadrze). SW 120ED + Datyson TTX 650
mapa Mare Crisium
Kliknij aby przejść do Mapy Księżyca

Nomenklaturą księżycową objęto cztery formacje tego typu: Dorsum Oppel na północnym zachodzie, Dorsum Termier na południowym zachodzie, Dorsa Harker w pobliżu Promontorium Agarum oraz Dorsa Tetyaev na północnym wschodzie morza.

Co kryje Mare Crisium?

Ten nomenklaturowy podział może wprowadzać w błąd sugerując, że mamy do czynienia z czterema niezależnymi formacjami morfologicznymi. W rzeczywistości jest to jedna struktura ciągnąca się wzdłuż krawędzi basenu Mare Crisium. Widać to doskonale na obrazie uzyskanym na podstawie pomiarów wysokościomierza laserowego Lunar Orbiter Laser Altimeter (LOLA) umieszczonego na pokładzie amerykańskiej sondy Lunar Reconnaissance Orbiter:

Mare Crisium - LOLA
Hipsometria Morza Przesileń na podstawie danych LOLA. Źródło: NASA
MARE CRISIUM 2020-03-27
Wspólną genezę czterech „morskich” grzbietów widać wyraźnie również na zdjęciu wykonanym 27 marca 2020 r. SW 120ED + Datyson TTX 650

W takim ujęciu cztery grzbiety na powierzchni Mare Crisium okazują się być jedną koncentryczną formacją. Przypomina ona grzbiety okalające centrum Mare Orientale. Morze Wschodnie znajdujące się po niewidocznej z Ziemi stronie Księżyca, nie zostało zalane lawą. Dzięki temu możemy zobaczyć całą strukturę pierścieni wyrzuconej materii oraz klifów utworzonych przez fale sejsmiczne, jaka uformowała się w wyniku uderzenia meteorytu. Gdybyśmy mogli spojrzeć w dół zalanej lawą niecki Mare Crisium, której dno znajduje się 1,8 km poniżej księżycowego „poziomu morza”, być może zobaczylibyśmy podobne formy? Być może koncentrycznych grzbietów pod powierzchnią Morza Przesileń jest więcej?

Zauważcie jednak, że strzałki na mapie opracowanej przez NASA wskazują na coś więcej. To kolejne struktury o charakterze grzbietów, tym razem ciągnące się w poprzek basenu Morza Przesileń. Trudno sobie wyobrazić, aby były to ślady formacji znajdujących się poniżej. Prawdopodobnie zostały one ukształtowane w wyniku ruchu płynnej lawy, wypełniającej nieckę Mare Crisium.

Mare Orientale LRO
Obraz Mare Orientalne uzyskany przez sondę LRO w 2010 r. Żródło: NASA

Zobacz także:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *