{"id":504,"date":"2020-09-12T02:55:23","date_gmt":"2020-09-12T00:55:23","guid":{"rendered":"https:\/\/astrostrona.pl\/?p=504"},"modified":"2021-11-04T14:09:29","modified_gmt":"2021-11-04T13:09:29","slug":"jak-powstal-ocean-burz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/astrostrona.pl\/?p=504","title":{"rendered":"Jak powsta\u0142 Ocean Burz?"},"content":{"rendered":"\n

W\u0142a\u015bciwa odpowied\u017a brzmi: NIKT! Ta gigantyczna formacja obejmuje obszar znacznie wi\u0119kszy ni\u017c wskazywa\u0142yby ksi\u0119\u017cycowe mapy, nieujawniaj\u0105ce jej prawdziwego zasi\u0119gu. Przyjmuje si\u0119, \u017ce Oceanus Procellarum to trudny do jednoznacznego zdefiniowania tw\u00f3r o \u015brednicy ok. 2,5 tys. km (dla por\u00f3wnania – d\u0142ugo\u015b\u0107 granicy Polski z Niemcami to 467 km), w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi wiele mniejszych ksi\u0119\u017cycowych m\u00f3rz i teren\u00f3w wok\u00f3\u0142 nich. Geologicznie basen Oceanu Burz ma jednak \u015brednic\u0119 jeszcze wi\u0119ksz\u0105 – si\u0119gaj\u0105c\u0105 ok. 3 tys. km<\/strong>. Obejmuje nie tylko Morze Chmur i Morze Wilgoci (Mare Nubium i Mare Humorum) oraz Mare Imbrium (Morze Deszczu) od strony p\u00f3\u0142nocnej, ale – jak si\u0119 za chwil\u0119 oka\u017ce – nawet Mare Serenitatis (Morze Jasno\u015bci) i cz\u0119\u015b\u0107 Mare Tranquillitatis (Morze Spokoju) na wschodzie!<\/p>\n\n\n\n

A zatem – gigant… Gdyby przyj\u0105\u0107, \u017ce basen ten jest pochodzenia uderzeniowego<\/strong>, by\u0142by to najwi\u0119kszy znany krater uderzeniowy w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym. Zderzenie musia\u0142oby mie\u0107 miejsce na wczesnych etapach historii naszego s\u0105siada. Typowe dla krateru uderzeniowego formacje, takie jak centralne wzniesienie albo obwa\u0142owania na kraw\u0119dziach, nie s\u0105 bowiem widoczne. Mo\u017cna to t\u0142umaczy\u0107 ich d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 erozj\u0105, zw\u0142aszcza na wczesnych etapach ewolucji, gdy „ostrza\u0142” ksi\u0119\u017cycowej powierzchni by\u0142 bardzo intensywny.<\/p>\n\n\n\n

\"OCEANUS<\/a>
4 kwietnia 2020, SW 120ED + Datyson TTX 650<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Co przeszkadza w przyj\u0119ciu takiej hipotezy? Ju\u017c zdrowy rozs\u0105dek ka\u017ce zapyta\u0107, czy mo\u017cliwe by\u0142o utworzenie tak gigantycznego krateru na obiekcie tak niewielkim jak Ksi\u0119\u017cyc? Formacja ta zajmuje wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 widocznej z Ziemi powierzchni! Jak g\u0142\u0119boki musia\u0142by by\u0107 krater tego typu i czy Ksi\u0119\u017cyc przetrzyma\u0142by uderzenie prowadz\u0105ce do powstania tak rozleg\u0142ej powierzchniowo struktury? Basen Oceanus Procellarum jest przecie\u017c bardzo „p\u0142ytki” w stosunku do swej powierzchni, kt\u00f3ra w dodatku jest ju\u017c bardzo wyra\u017anie zakrzywiona. Trudno wyobrazi\u0107 sobie si\u0142\u0119 uderzenia dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w tak wybi\u00f3rczy i precyzyjnie „dopasowany do powierzchni” spos\u00f3b…<\/p>\n\n\n\n

A mo\u017ce to nie meteoryt?<\/h2>\n\n\n\n

10 wrze\u015bnia 2011 roku wystartowa\u0142a w kierunku Ksi\u0119\u017cyca misja GRAIL<\/strong>. Dwa satelity NASA wesz\u0142y na orbit\u0119 31 grudnia 2011 i 1 stycznia 2012, a od marca rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 faza naukowa misji. Jej celem by\u0142o m.in. zbadanie struktury litosfery, wyznaczenie zasi\u0119gu i zbadanie struktury basen\u00f3w uderzeniowych czy wyja\u015bnienie zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z ewolucj\u0105 termiczn\u0105 Ksi\u0119\u017cyca i pochodzeniem maskon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W trakcie tych bada\u0144 stworzono m.in. mapy pola grawitacyjnego, na kt\u00f3rych ujawni\u0142a si\u0119 przypominaj\u0105ca szczeliny struktura okalaj\u0105ca basen Oceanus Procellarum. Okaza\u0142 si\u0119 on znacznie wi\u0119kszy ni\u017c mo\u017cna by\u0142o s\u0105dzi\u0107. Obraz ten pog\u0142\u0119bi\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci w stosunku do uderzeniowej wersji pochodzenia tej formacji. Kszta\u0142t krateru uderzeniowego, zw\u0142aszcza o takich rozmiarach, powinien by\u0107 bowiem okr\u0105g\u0142y lub eliptyczny. Tymczasem przebieg odkrytych przez misj\u0119 GRAIL szczelin, uk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 w zbli\u017cone do prostej odcinki poza\u0142amywane pod wyra\u017anym k\u0105tem. Wskazywa\u0142 one kszta\u0142t przypominaj\u0105cy raczej kwadrat ni\u017c okr\u0105g! Powstanie tych struktur zacz\u0119to t\u0142umaczy\u0107 ogrzewaniem si\u0119 i ch\u0142odzeniem ksi\u0119\u017cycowej powierzchni w wyniku proces\u00f3w wewn\u0119trznych<\/strong>. R\u00f3wnie\u017c pochodzenie warstw magmy tworz\u0105cej bazaltow\u0105 powierzchni\u0119 Oceanu Burz przypisuje si\u0119 erupcjom wulkanicznym niezwi\u0105zanym z uderzeniami meteoryt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"Szczeliny<\/a>
Szczeliny ujawnione przez misj\u0119 GRAIL. \u0179r\u00f3d\u0142o: NASA<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Czy istnia\u0142 kiedy\u015b drugi ksi\u0119\u017cyc Ziemi?<\/h2>\n\n\n\n

Istnieje jeszcze jedna teoria wyja\u015bniaj\u0105ca pochodzenie Oceanu Burz, b\u0119d\u0105ca rozwini\u0119ciem „teorii wielkiego zderzenia”. Ksi\u0119\u017cyc i Ziemia ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 wed\u0142ug niej w wyniku zderzenia dw\u00f3ch cia\u0142 protoplanetarnych na wczesnym etapie ewolucji Uk\u0142adu S\u0142onecznego. W tej wersji w wyniku zderzenia powsta\u0142o jeszcze jedno cia\u0142o – „dodatkowy” satelita Ziemi<\/strong> o \u015brednicy ok. 1,2 tys. km (\u015brednica Ksi\u0119\u017cyca to 3,5 tys. km), kt\u00f3ry po kilkudziesi\u0119ciu milionach lat uderzy\u0142 w Ksi\u0119\u017cyc z niewielk\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105. Osiadaj\u0105c po niewidocznej stronie ksi\u0119\u017cycowego globu, doprowadzi\u0142 w jaki\u015b spos\u00f3b do powstania basenu Oceanu Burz od strony Ziemi.<\/p>\n\n\n\n

A mo\u017ce kto\u015b wie jak powsta\u0142 Ocean Burz – tylko nie chce si\u0119 przyzna\u0107…?<\/p>\n\n\n\n

Interesuje Ci\u0119 rejon Oceanu Burz? Zobacz tak\u017ce:<\/p>\n\n\n\n