{"id":2131,"date":"2020-11-20T14:18:16","date_gmt":"2020-11-20T13:18:16","guid":{"rendered":"https:\/\/astrostrona.pl\/?p=2131"},"modified":"2020-11-20T15:22:15","modified_gmt":"2020-11-20T14:22:15","slug":"frb-szybkie-blyski-radiowe-teraz-w-naszej-galaktyce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/astrostrona.pl\/?p=2131","title":{"rendered":"FRB: szybkie b\u0142yski radiowe teraz w naszej Galaktyce!"},"content":{"rendered":"\n

Kolejne dwa szybkie b\u0142yski radiowe zarejestrowa\u0142 mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w. Ich \u017ar\u00f3d\u0142em jest magnetar, czyli gwiazda neutronowa o pot\u0119\u017cnym polu magnetycznym, po\u0142o\u017cna w naszej Galaktyce. W badaniach uczestniczy\u0142 radioteleskop z podtoru\u0144skich Piwnic.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Szybkie b\u0142yski radiowe, zwane po angielsku Fast Radio Bursts<\/strong> (FRB), to bardzo silne wybuchy energii rejestrowane na falach radiowych i trwaj\u0105ce u\u0142amki sekund. W tak kr\u00f3tkim czasie mo\u017ce by\u0107 wyzwolona energia nawet 100 miliony razy wi\u0119ksza ni\u017c moc promieniowania S\u0142o\u0144ca<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Tego typu dwa b\u0142yski naukowcy z Europy zarejestrowali w maju. Ich \u017ar\u00f3d\u0142em okaza\u0142 si\u0119 magnetar<\/strong>, czyli specyficzny typ gwiazdy neutronowej, oznakowany jako SGR 1935+2154. Magnetary posiadaj\u0105 pola magnetyczne do 10000 razy wi\u0119ksze ni\u017c klasyczne gwiazdy neutronowe<\/strong>. SGR 1935+2154 po\u0142o\u017cony jest oko\u0142o 25000 lat \u015bwietlnych od Ziemi w gwiazdozbiorze Liska (Vulpecula).<\/p>\n\n\n\n

\"Magnetar\"
Magnetar – wizualizacja przedstawiaj\u0105ca linie pola magnetycznego oraz ob\u0142oki plazmy otaczaj\u0105cej obiekt. \u0179r\u00f3d\u0142o: Dr. Robert Mallozzi\/University of Alabama in Huntsville working at NASA\/Marshall Space Flight Center.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bli\u017cej rozwi\u0105zania zagadki?<\/h2>\n\n\n\n

Jest to dla astronom\u00f3w dobra wiadomo\u015b\u0107, bo znajduje si\u0119 on w naszej Galaktyce, wi\u0119c relatywnie blisko. Dlatego \u0142atwiej jest bada\u0107 natur\u0119 tego tajemniczego zjawiska. Do tej pory podobne sygna\u0142y dociera\u0142y z bardziej odleg\u0142ych miejsc Wszech\u015bwiata, dlatego ich badanie by\u0142o trudniejsze.<\/p>\n\n\n\n

„Skierowali\u015bmy w tamt\u0105 stron\u0119 nasze radioteleskopy, bo o pierwszym, kwietniowym b\u0142ysku od SGR 1935+2154 donios\u0142y inne zespo\u0142y badawcze<\/em>” – opowiada PAP dr Marcin Gawro\u0144ski <\/strong>z Instytutu Astronomii UMK w Toruniu, kt\u00f3ry jest zaanga\u017cowany w projekt. Liderem mi\u0119dzynarodowego zespo\u0142u jest Franz Kirsten<\/strong> z Onsala Space Observatory na szwedzkim Uniwersytecie Technicznym Chalmersa. O wynikach projektu badacze informuj\u0105 w presti\u017cowym „Nature Astronomy”.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Gawro\u0144ski podkre\u015bla, \u017ce od ponad dekady fenomen FRB jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych tajemnic wsp\u00f3\u0142czesnej astrofizyki.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug badaczy majowe b\u0142yski by\u0142y zdecydowanie s\u0142absze ni\u017c inne znane tego typu zjawiska, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142a znajduj\u0105 si\u0119 poza nasz\u0105 Galaktyk\u0105. By\u0142y te\u017c s\u0142absze ni\u017c kwietniowy wybuch radiowy na SGR 1935+2154.<\/p>\n\n\n\n

„Tak naprawd\u0119 nie wiedzieli\u015bmy, czego si\u0119 spodziewa\u0107. Nie jest \u0142atwo zaobserwowa\u0107 zjawisko FRB za pomoc\u0105 klasycznych, pojedynczych radioteleskop\u00f3w. SGR 1935+2154 zacz\u0105\u0142 zachowywa\u0107 si\u0119 w zupe\u0142nie nowy spos\u00f3b i wszyscy mieli\u015bmy nadziej\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c i nas czym\u015b zaskoczy<\/em>” – powiedzia\u0142 cytowany w materia\u0142ach prasowych „Nature Astronomy” jeden z cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u badawczego Mark Snelders<\/strong> z Uniwersytetu Amsterdamskiego.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Wed\u0142ug badaczy nowo odkryte b\u0142yski to przekonuj\u0105cy dow\u00f3d na to, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em przynajmniej cz\u0119\u015bci zjawisk FRB s\u0105 magnetary, do kt\u00f3rych grupy nale\u017cy sam SGR 1935+2154. Tak samo jak \u017ar\u00f3d\u0142a znajduj\u0105ce si\u0119 w o wiele wi\u0119kszych, kosmologicznych odleg\u0142o\u015bciach, SGR 1935+2154 jest w stanie produkowa\u0107 w losowych przedzia\u0142ach czasowych kr\u00f3tkie b\u0142yski radiowe o du\u017cym rozrzucie, je\u015bli chodzi o emitowan\u0105 energi\u0119 – wskazuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Badanie takiej aktywno\u015bci magnetar\u00f3w jest bardzo trudne, bo rozb\u0142yski s\u0105 losowe, nie da si\u0119 ich przewidzie\u0107. Samych magnetar\u00f3w w Drodze Mlecznej jest znanych obecnie zaledwie kilkana\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

\"Magnetar
Magnetar SGR 1900+14. Obraz uzyskany w podczerwieni przez teleskop Spitzera przedstawia rozci\u0105gaj\u0105c\u0105 si\u0119 na szeroko\u015b\u0107 7 lat \u015bwietlnych pozosta\u0142o\u015b\u0107 po kolapsie masywnej gwiazdy, kt\u00f3ra utworzy\u0142a magnetar znajduj\u0105cy si\u0119 w centrum zdj\u0119cia. Sam obiekt nie jest widoczny w podczerwieni, zaobserwowano go w promieniach rentgenowskich. Magnetar znajduje si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci 20 tys. lat \u015bwietlnych od Ziemi. \u0179r\u00f3d\u0142o: NASA\/JPL-Caltech<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Co jest przyczyn\u0105 rozb\u0142ysk\u00f3w?<\/h2>\n\n\n\n

Astrofizycy zaproponowali du\u017c\u0105 liczb\u0119 hipotez, kt\u00f3re mog\u0105 t\u0142umaczy\u0107 ich powstawanie, \u0142\u0105cznie z technosygnaturami cywilizacji pozaziemskich. W ocenie Gawro\u0144skiego ta koncepcja jest jednak ma\u0142o prawdopodobna. Raczej nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce jest to efekt jakiego\u015b nierozpoznanego zjawiska naturalnego rozgrywaj\u0105cego si\u0119 w najbli\u017cszym otoczeniu magnetar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Dwa nowe b\u0142yski z 24 maja wskazuj\u0105 na pojawiaj\u0105ce si\u0119 zaburzenia w magnetosferze magnetara – bardzo blisko jego powierzchni.<\/p>\n\n\n\n

Obserwacje by\u0142y prowadzone przez 25-metrowy radioteleskop RT1 w Westerborku (Holandia), dwa teleskopy w Onsali (Szwecja) o \u015brednicy 20 i 25 metr\u00f3w, oraz 32-metrowy radioteleskop w Piwnicach pod Toruniem (Polska).<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cne jest szcz\u0119\u015bcie…<\/h2>\n\n\n\n

Gawro\u0144ski ubolewa, \u017ce sygna\u0142y nie zosta\u0142y zarejestrowane przez polski radioteleskop, bo musia\u0142 by\u0107 szybciej wy\u0142\u0105czony w zwi\u0105zku z jego remontem. Szcz\u0119\u015bciarzami okazali si\u0119 holenderscy partnerzy projektu.<\/p>\n\n\n\n

„Smaczku mo\u017ce doda\u0107 fakt, \u017ce uda\u0142o nam si\u0119 odebra\u0107 b\u0142yski od magnetara podczas ostatniego dnia zaplanowanych obserwacji. Pokazuje to, \u017ce w badaniach tego typu wa\u017cne jest szcz\u0119\u015bcie<\/em>” – dodaje.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 radioteleskop\u00f3w, po jednym z Holandii i Polski, oraz dwa ze Szwecji, \u015bledzi\u0142y SGR 1935+2154 ka\u017cdej nocy przez ponad cztery tygodnie po odkryciu pierwszego, bardzo jasnego b\u0142ysku. Sumaryczny czas obserwacji wyni\u00f3s\u0142 ponad 522 godziny.<\/p>\n\n\n\n

Naukowcy z Torunia wraz z wsp\u00f3\u0142pracownikami kontynuuj\u0105 od po\u0142owy listopada obserwacje SGR 1935+2154 i innych znanych magnetar\u00f3w z naszej Galaktyki. Licz\u0105, \u017ce podobne zjawiska uda si\u0119 „us\u0142ysze\u0107” tak\u017ce od innych obiekt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: PAP – Nauka w Polsce, Szymon Zdzieb\u0142owski<\/em><\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi zainteresowa\u0142 Was ten temat, wys\u0142uchajcie wyk\u0142adu cytowanego wy\u017cej dr Marcina Gawro\u0144skiego na temat FRB: <\/p>\n\n\n\n