{"id":1246,"date":"2020-09-30T18:47:55","date_gmt":"2020-09-30T16:47:55","guid":{"rendered":"https:\/\/astrostrona.pl\/?p=1246"},"modified":"2021-11-04T14:16:32","modified_gmt":"2021-11-04T13:16:32","slug":"atmosfera-marsa-co-widac-z-ziemi-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/astrostrona.pl\/?p=1246","title":{"rendered":"Atmosfera Marsa – co wida\u0107 z Ziemi? (1)"},"content":{"rendered":"\n

Osoby znaj\u0105ce Kosmos wy\u0142\u0105cznie z medi\u00f3w i film\u00f3w S-F kojarz\u0105 najcz\u0119\u015bciej obserwacje planetarne ze zryt\u0105 kraterami powierzchni\u0105, obfituj\u0105c\u0105 w nietypowe formacje terenowe. Specjali\u015bci u\u017cywaj\u0105cy w tym samym celu w\u0142asnych tub optycznych wiedz\u0105 jednak, \u017ce przykra prawda jest zupe\u0142nie inna. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 planet skrywa swe tajemnice pod nieprzeniknion\u0105 dla oka uzbrojonego w teleskop warstw\u0105 chmur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wyj\u0105tek stanowi pozbawiony praktycznie atmosfery Merkury <\/strong>oraz Mars<\/strong>, kt\u00f3rego atmosfer\u0119 w por\u00f3wnaniu z ziemsk\u0105 r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna uzna\u0107 za szcz\u0105tkow\u0105<\/strong>. Ci\u015bnienie atmosferycznej tej z\u0142o\u017conej g\u0142\u00f3wnie z dwutlenku w\u0119gla pow\u0142oki wynosi \u015brednio 600 Pa. To ponad 100 razy mniej ni\u017c u nas! <\/strong>Dzi\u0119ki temu jeste\u015bmy w stanie zobaczy\u0107 ca\u0142kiem sporo szczeg\u00f3\u0142\u00f3w powierzchni planety, nawet za po\u015brednictwem niewielkich, amatorskich instrument\u00f3w. Czy skromna atmosfera, daj\u0105ca szanse na odnalezienie na marsja\u0144skiej tarczy detali reprezentuj\u0105cych formacje terenowe, daje si\u0119 jako\u015b obserwowa\u0107 za pomoc\u0105 takiego sprz\u0119tu?<\/p>\n\n\n\n

Burze piaskowe na Marsie<\/h2>\n\n\n\n

O marsja\u0144skich burzach piaskowych s\u0142ysza\u0142 chyba ka\u017cdy. Sprzyja im zbli\u017canie si\u0119 planety do peryhelium. Zasi\u0119g burz bywa bardzo r\u00f3\u017cny, a mog\u0105 one nawet przybiera\u0107 globalne rozmiary<\/strong> i trwa\u0107 przez wiele miesi\u0119cy. Gdyby nie delikatna marsja\u0144ska atmosfera, nie by\u0142oby to mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n

Na szcz\u0119\u015bcie w ostatnim czasie, gdy mamy okazj\u0119 cieszy\u0107 si\u0119 coraz bli\u017cszym s\u0105siedztwem i coraz wi\u0119kszym rozmiarem k\u0105towym tarczy Marsa, maj\u0105 one raczej ograniczon\u0105 skal\u0119. Zdarza si\u0119 jednak, \u017ce na tarczy planety nie spos\u00f3b dostrzec niemal \u017cadnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. To nie wina teleskopu – to znak, \u017ce na powierzchni trwa w\u0142a\u015bnie burza piaskowa grubego kalibru!<\/p>\n\n\n\n

\"Burza<\/a>
Burza piaskowa na Marsie 14.08.2020. SW 120ED + Datyson TTX 650<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Z takim zjawiskiem mieli\u015bmy do czynienia 14 sierpnia<\/strong>. Na zdj\u0119ciu zarejestrowanym po godzinie 2:33 nie wida\u0107 prawie \u017cadnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w poza po\u0142udniow\u0105 czap\u0105 polarn\u0105, mimo \u017ce kilka dni wcze\u015bniej, 8 sierpnia, by\u0142y one doskonale widoczne, co pokazuje fotografia wykonana przez ten sam 120-milimetrowy refraktor. W rzeczywisto\u015bci fotografie wykonywane przez innych obserwator\u00f3w, z wi\u0119ksz\u0105 rozdzielczo\u015bci\u0105 i przez wi\u0119ksze instrumenty pokazuj\u0105, \u017ce formacje powierzchniowe nie by\u0142y przes\u0142oni\u0119te tej nocy tak mocno jak mo\u017cna by wnioskowa\u0107 z pokazanej fotografii (niekt\u00f3rzy by\u0107 mo\u017ce w og\u00f3le nie zauwa\u017cyli \u015blad\u00f3w burzy po agresywnej obr\u00f3bce zdj\u0119\u0107 i majstrowaniu przy histogramie ;-). Efekt przes\u0142oni\u0119cia przez burz\u0119 piaskow\u0105 by\u0142 jednak na tyle silny, \u017ce w tej skali i w tej rozdzielczo\u015bci widoczno\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w spad\u0142a niema do zera.<\/p>\n\n\n\n

\"Burza<\/a>
Burza piaskowa na Marsie zarejestrowana w lipcu 2001 r. przez kamery sondy Mars Global Surveyor. Zdj\u0119cie po lewej pochodzi z ko\u0144ca czerwca 2001 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: NASA<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Burza<\/a>
Burza piaskowa na Marsie. Zdj\u0119cia wykonane przez \u0142azik Curiosity 7 i 10 czerwca 2018 r. wewn\u0105trz krateru Gale. \u0179r\u00f3d\u0142o: NASA<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jaki jest mechanizm powstawania burz piaskowych na Marsie? <\/strong>Oczywist\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 jest nasilanie si\u0119 tego zjawiska wraz ze zbli\u017caniem si\u0119 planety do S\u0142o\u0144ca, a tak\u017ce w porze wiosenno-letniej, zw\u0142aszcza na po\u0142udniowej p\u00f3\u0142kuli. Rosn\u0105ca temperatura sprzyja powstawaniu wiatr\u00f3w, ale powoduje tak\u017ce odparowywanie dwutlenku w\u0119gla uwi\u0119zionego w czapach polarnych. Powoduje to zwi\u0119kszenie ci\u015bnienia i pot\u0119guje tendencj\u0119 do unoszenia przez marsja\u0144skie powietrze cz\u0105steczek py\u0142u, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na niewielkie ci\u015bnienie unosz\u0105 si\u0119 na wysoko\u015b\u0107 nawet 60 km. <\/p>\n\n\n\n

Na tym jednak oczywisto\u015bci si\u0119 ko\u0144cz\u0105. Na wiele pyta\u0144 nie znamy nadal odpowiedzi, a jedno z najwa\u017cniejszych dotyczy czynnika decyduj\u0105cego o tym, \u017ce zjawiska te tak bardzo r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 skal\u0105 czasow\u0105 i zasi\u0119giem.<\/p>\n\n\n\n

Co i jak mo\u017cna zaobserwowa\u0107 jeszcze na Marsie i innych planetach? Zobacz:<\/p>\n\n\n\n